top of page

Συναντώντας τους Ανθρώπους Πίσω από την Πλούσια Πολιτιστική Κληρονομιά της Κρήτης


Η ανακάλυψη της πλούσιας πολιτιστικής κληρονομιάς της Κρήτης ήταν μια αξέχαστη εμπειρία για μένα. Από τους φιλόξενους ανθρώπους μέχρι τα όμορφα τοπία και τις αρχαίες παραδόσεις, αυτό το ελληνικό νησί έχει τόσα πολλά να προσφέρει. Κατά την επίσκεψή μου, είχα την ευκαιρία να γνωρίσω και να φωτογραφίσω μερικούς από τους ντόπιους, αποτυπώνοντας τις ιστορίες και τις παραδόσεις τους μέσα από τον φακό μου. Σε αυτό το άρθρο, θα σας ταξιδέψω στα όμορφα χωριά και πόλεις της Κρήτης, παρουσιάζοντάς σας μερικούς από τους υπέροχους ανθρώπους που γνώρισα στην πορεία.

Κρήτη: Συναντώντας τους Ανθρώπους Πίσω από την Πλούσια Πολιτιστική Κληρονομιά της. Του Γιώργου Τατάκη
Κρήτη: Συναντώντας τους Ανθρώπους Πίσω από την Πλούσια Πολιτιστική Κληρονομιά της.

Κρήτη: 40 ημέρες με βάση τα Ανώγεια.

Πέρασα 40 μέρες στο ψηλότερο χωριό της Κρήτης, τα Ανώγεια, φωτογραφίζοντας την παράδοση του νησιού. Από την παραδοσιακή φορεσιά των Σφακίων μέχρι τα χειροποίητα είδη που πουλάνε οι ντόπιοι ιδιοκτήτες καταστημάτων, η κουλτούρα και η φιλοξενία της Κρήτης θα σας αφήσουν με δέος. Καθίστε λοιπόν, χαλαρώστε και επιτρέψτε μου να σας ταξιδέψω στην καρδιά αυτού του όμορφου νησιού.

Απόηχοι του παρελθόντος: Το Κληροδότημα του Λυράρη στο Ρέθυμνο

Καθώς περπατούσα στα στενά του Ρεθύμνου, ο ήχος της λύρας γέμιζε τον αέρα. Ακολούθησα τον ήχο, οδηγούμενος από την περιέργειά μου μέχρι που βρέθηκα να στέκομαι έξω από ένα μικρό εργαστήριο, στολισμένο με διάφορα μουσικά όργανα και εργαλεία που κρέμονταν από τους τοίχους. Αμέσως κατάλαβα ότι έπρεπε να μπω μέσα και να συναντήσω τον λυράρη πίσω από τη μουσική.

Το εργαστήριο ανήκε στον Νίκο Παπαλεξάκη, έναν παραδοσιακό λυράρη που κατασκευάζει αυτά τα όμορφα όργανα εδώ και δεκαετίες. Μόλις μπήκα μέσα, με υποδέχτηκε ένα ζεστό χαμόγελο, ενώ καθόταν δίπλα στον πάγκο εργασίας του και έπαιζε τη λύρα του.

Καθώς κοίταξα γύρω από το εργαστήριο, έμεινα έκπληκτος με τον αριθμό των λύρων που ήταν διάσπαρτες σε όλο τον χώρο. Κάποιες είχαν τελειώσει και ήταν έτοιμες να παιχτούν, ενώ άλλες ήταν μισοτελειωμένες, περιμένοντας να ολοκληρωθούν. Το εργαστήριο ήταν ένα καταφύγιο για όσους εκτιμούσαν την ομορφιά της παραδοσιακής κρητικής μουσικής.

Εξήγησα στον Νίκο ότι είμαι φωτογράφος και ότι θα ήθελα πολύ να κάνω το πορτρέτο του ενώ έπαιζε λύρα. Δέχτηκε με χαρά, και άρχισα να δουλεύω, τραβώντας τις κουρτίνες για να δημιουργήσω τον τέλειο φωτισμό για τη λήψη. Καθώς ο Νίκος πόζαρε για μένα, η συναρπαστική μελωδία της λύρας γέμιζε την αίθουσα, δημιουργώντας μια οικεία και ιδιαίτερη ατμόσφαιρα.

Η λύρα δεν ήταν απλώς ένα μουσικό όργανο για τον Νίκο. ήταν σύμβολο του κρητικού πολιτισμού και παράδοσης. Μου εξήγησε πώς η λύρα ήταν μέρος της κρητικής μουσικής για αιώνες και πώς είχε εξελιχθεί. Έβλεπα το πάθος στα μάτια του καθώς μιλούσε, και ήταν ξεκάθαρο ότι ήταν πραγματικά αφοσιωμένος στην τέχνη του.

Καθώς έφευγα από το εργαστήριο του Νίκου, ένιωσα ευγνώμων για την ευκαιρία που μου δόθηκε να παρακολουθήσω το ταλέντο και την αφοσίωσή του στη διατήρηση του κρητικού πολιτισμού. Το ασπρόμαυρο πορτρέτο του, περιτριγυρισμένο από τις λύρες του, ήταν μια απόδειξη της ομορφιάς της παραδοσιακής μουσικής και των τεχνιτών που τη ζωντανεύουν.

 

Απόκτησε ένα φωτογραφικό τύπωμα από την Κρήτη

Τοποθετήστε ένα έργο τέχνης από την Κρήτη στο σπίτι ή το γραφείο σας, του βραβευμένου φωτογράφου Γιώργου Τατάκη. Όχι μόνο θα προσθέσετε ομορφιά και ενδιαφέρον στον χώρο σας, αλλά θα υποστηρίξετε και σημαντικό εθνογραφικό έργο. Δείτε τη συλλογή της Κρήτης έδω.

Κρήτη: Συναντώντας τους Ανθρώπους Πίσω από την Πλούσια Πολιτιστική Κληρονομιά της. Του Γιώργου Τατάκη
 

Ανακαλύπτοντας τις Καντάδες του χωριού Σπήλι

Στην καρδιά του χωριού Σπήλι, κάθε 7 Αυγούστου λαμβάνει χώρα κάτι πραγματικά ξεχωριστό. Είναι η ημέρα των Καντάδων, μια παράδοση που γιορτάζεται εδώ και αιώνες. Οι δρόμοι του χωριού είναι γεμάτοι μουσική και τραγούδι καθώς οι ντόπιοι συγκεντρώνονται για να τιμήσουν την πολιτιστική τους κληρονομιά.

Κρήτη: Συναντώντας τους Ανθρώπους Πίσω από την Πλούσια Πολιτιστική Κληρονομιά της. Του Γιώργου Τατάκη
Καντάδες στο Σπήλι Ρεθύμνου

Ως φωτογράφος, είχα το προνόμιο να καταγράψω αυτό το γεγονός ως μέρος του έργου μου «Ήθος». Η μέρα ήταν γεμάτη με απίστευτες στιγμές, αλλά μια από τις πιο συγκλονιστικές ήταν όταν οι μουσικοί πήραν το δρόμο για το νεκροταφείο.

Καθώς ακολουθούσαμε την πομπή, περάσαμε μέσα από το χωριό και πήραμε τον δρόμο για τον τάφο ενός αγαπημένου ντόπιου μουσικού που είχε πρόσφατα φύγει από τη ζωή. Εκεί οι μουσικοί συγκεντρώθηκαν γύρω από τον τάφο του και άρχισαν να τραγουδούν μαντινάδες, μια παραδοσιακή μορφή της κρητικής ποίησης, στη μνήμη του.

Κρήτη: Συναντώντας τους Ανθρώπους Πίσω από την Πλούσια Πολιτιστική Κληρονομιά της. Του Γιώργου Τατάκη
Μαντινάδες γύρω από έναν τάφο στο νεκροταφείο του Σπηλίου

Ήταν μια δυνατή στιγμή, γεμάτη συγκίνηση και ευλάβεια. Καθώς τραγουδούσαν οι μουσικοί, εμείς οι υπόλοιποι στεκόμασταν με σεβασμό, τιμώντας τη μνήμη του ανθρώπου που είχε χαρίσει τόση χαρά στην κοινότητα μέσω της μουσικής του.

Μετά από αρκετές μαντινάδες, η πομπή συνεχίστηκε στο χωριό, φέρνοντας μουσική και γλέντι σε κάθε γωνιά του Σπηλίου. Ήταν μια μέρα που δεν θα ξεχάσω ποτέ και νιώθω ευγνώμων που μπόρεσα να την απαθανατίσω μέσα από τον φωτογραφικό μου φακό.

Κρήτη: Συναντώντας τους Ανθρώπους Πίσω από την Πλούσια Πολιτιστική Κληρονομιά της. Του Γιώργου Τατάκη
Κάτοικος Σπηλίου χαιρετάει

Το Φανάρι της Ζαφειρένιας: Μία ιστορία με το Νίκο Καζαντζάκη και του Χόλιγουντ στην Κρήτη

Ήταν μια τυπική μέρα στα Ανώγεια όταν έπεσα πάνω σε έναν όμορφο κήπο που μου τράβηξε την προσοχή. Στάθηκα να ρίξω μια πιο προσεκτική ματιά και καθώς θαύμαζα τα πολύχρωμα λουλούδια και τα μυρωδάτα βότανα, με πλησίασε μια ηλικιωμένη γυναίκα ντυμένη στα μαύρα. Το όνομά της ήταν Ζαφειρένια και με καλωσόρισε στο εκπληκτικό σπίτι της.

Η Ζαφειρένια ήταν μαέστρος της κρητικής φιλοξενίας και σε ελάχιστο χρόνο μου είχε προσφέρει ρακή και ένα τραπέζι γεμάτο νόστιμα τυριά, ψωμί, φρούτα και άλλα. Στην αρχή ντράπηκα από όλες αυτές τις προετοιμασίες, αλλά με καθησύχασε ότι απλά έτσι γίνονταν τα πράγματα στα Ανώγεια.

Καθώς κουβεντιάζαμε, ανέφερα ένα απόσπασμα από το βιβλίο του Νίκου Καζαντζάκη «Αναφορά στον Γκρέκο», που περιέγραφε πώς ο παππούς του έβγαινε κάθε βράδυ να βρει ξένους και να τους φέρει στο σπίτι για ένα ζεστό γεύμα και ένα κρεβάτι να κοιμηθούν. Προς έκπληξή μου, η Ζαφειρένια αποκάλυψε ότι είχε πράγματι ένα παρόμοιο φανάρι που περιέγραψε ο Καζαντζάκης στο βιβλίο που κρέμονταν πάνω από το τζάκι της και μου το έδειξε περήφανα.

Δεν μπόρεσα να αντισταθώ και έτσι φωτογράφισα τη Ζαφειρένια στο σπίτι της. Την απαθανάτισα στην κουζίνα, το σαλόνι και την αποθήκη, περιτριγυρισμένη από τον πλούσιο πολιτισμό των Ανωγείων.

Αλλά η Ζαφειρένια είχε περισσότερες ιστορίες να διηγηθεί και με έκανε να γελάσω με μια ιστορία της εποχής που ο ηθοποιός Ρόμπερτ Πάουελ, ο οποίος υποδύθηκε τον Ιησού στη διάσημη τηλεοπτική σειρά του 1977 «Ο Ιησούς από τη Ναζαρέτ», επισκέφτηκε τα Ανώγεια. Οι ντόπιοι είχαν πει στον Πάουελ για τον θαυμασμό της Ζαφειρένιας γι' αυτόν, οπότε εκείνος ζήτησε να τη συναντήσει. Η Ζαφειρένια δεν ήθελε να πάει στο καφενείο «των αντρών» για να τον βρει, οπότε ο Πάουελ έπρεπε να πάει εκείνος στο σπίτι της. Όταν τον είδε η Ζαφειρένια, έπεσε αμέσως στα γόνατα, υμνώντας τον σαν να ήταν ο Ιησούς. Παρά τις διαμαρτυρίες του, η Ζαφειρένια του είπε ότι εκείνη αυτόν είχε συνηθίσει για το Χριστό, παρόλο που ήξερε ότι δεν ήταν πραγματικότητα. Έτσι, θεώρησε ότι θα έπρεπε να τον προσκυνήσει.

Κρήτη: Συναντώντας τους Ανθρώπους Πίσω από την Πλούσια Πολιτιστική Κληρονομιά της. Του Γιώργου Τατάκη
Η Ζαφειρένια στην αποθήκη της

Την επόμενη μέρα, συνάντησα μια κοπέλα που την έλεγαν Ζαχαρένια και αποφασίσαμε να τη φωτογραφίσω φορώντας την παραδοσιακή ανωγειανή φορεσιά, τη Σάρτζα. Της είπα ότι θα χρησιμοποιούσαμε το σπίτι της Ζαφειρένιας ως φόντο, και η Ζαχαρένια αναρωτήθηκε αν την είχα ενημερώσει. Βρεθήκαμε λοιπόν ένα πρωινό σε ένα όμορφο καφενείο και ξεκίνησα για στο σπίτι της Ζαφειρένιας να της ζητήσω την άδεια, πριν τη φωτογράφιση.

Όμως, στη βιασύνη μου, μπήκα κατά λάθος σε άλλο σπίτι και βρέθηκα μπροστά σε μια οικογένεια που έπαιρνε το πρωινό της. Αντί να παραξενευτεί, ο πατέρας σηκώθηκε αμέσως όρθιος, επιμένοντας με ζήλο να κάτσω μαζί τους για πρωινό. Ήταν ένα ακόμη δείγμα της αξιοσημείωτης φιλοξενίας των Κρητικών. Φυσικά, εξήγησα τι είχε συμβεί και έφυγα νιώθοντας αμήχανα.

Τελικά βρήκα το σπίτι της Ζαφειρένιας και ρώτησα αν μπορούσαμε να το χρησιμοποιήσουμε για τα πορτρέτα της Ζαχαρένιας. Ήταν ενθουσιασμένη που βοήθησε και μας πρόσφερε το όμορφο σπίτι της ως φόντο. Τράβηξα μερικές όμορφες φωτογραφίες, τις οποίες συμπεριέλαβα στο έργο μου «Καρυάτις».

Κρήτη: Συναντώντας τους Ανθρώπους Πίσω από την Πλούσια Πολιτιστική Κληρονομιά της. Του Γιώργου Τατάκη
Η Ζαχαρένια με την παραδοσιακή Σάρτζα

Χειροτεχνικές Παραδόσεις: Συνάντηση Τεχνιτών στα Ανώγεια

Καθώς περπατούσα μέσα στο γοητευτικό χωριό, έπεσα πάνω σε ένα γραφικό μαγαζάκι, στολισμένο με όμορφα υφαντά και άλλα υφάσματα. Ανήκε σε μια κυρία, την Ερμιόνη, η οποία καθόταν έξω σε ένα ξύλινο παγκάκι, απολαμβάνοντας τη ζεστή καλοκαιρινή αύρα. Καθώς περνούσα από δίπλα της, δεν μπορούσα να αντισταθώ στην παρόρμηση να τη χαιρετήσω, και χαμογέλασε θερμά και με κάλεσε μέσα.

Μόλις μπήκα μέσα, η Ερμιόνη μου έβαλε ένα σφηνάκι ρακή και μου πρόσφερε φρέσκο τυρί. Καθώς έπινα τη ρακή, άρχισε να εξηγεί την περίπλοκη διαδικασία της ύφανσης, που ήταν το πάθος και η δουλειά της. Τα γερασμένα δάχτυλά της κινήθηκαν επιδέξια στον αργαλειό, καθώς δημιούργησε επιδέξια ένα όμορφο κομμάτι ύφασμα. Με γοήτευσε η δεξιοτεχνία της και η ποσότητα της υπομονής που απαιτείται για ένα τέτοιο έργο.

Κρήτη: Συναντώντας τους Ανθρώπους Πίσω από την Πλούσια Πολιτιστική Κληρονομιά της. Του Γιώργου Τατάκη
Η Ερμιόνη στο μαγαζί της κερνάει ρακή

Στη συνέχεια, η Ερμιόνη με πήγε πιο μέσα στο μαγαζί της, δείχνοντάς μου την ανέμη της και τα πολλά όμορφα υφαντά που είχε φτιάξει όλα αυτά τα χρόνια. Έκατσα μαζί της και μου δόθηκε η ευκαιρία να της κάνω μερικά πορτρέτα στο δωμάτιό της.

Κρήτη: Συναντώντας τους Ανθρώπους Πίσω από την Πλούσια Πολιτιστική Κληρονομιά της. Του Γιώργου Τατάκη
Η Ερμιόνη στο δωμάτιό της με την ανέμη

Αργότερα την ίδια μέρα, άκουσα για έναν ντόπιο που ονομαζόταν Στέφανος Πλούσης, ο οποίος ήταν γνωστός για την κατασκευή και την επισκευή παραδοσιακών οργάνων. Ήταν επίσης γνωστός για τα περίπλοκα και σουρεαλιστικά ξύλινα γλυπτά του. Μου κίνησε ιδιαίτερα το ενδιαφέρον να τον γνωρίσω και να δω τη δουλειά του.

Μπαίνοντας στο εργαστήριο του Στέφανου, με περιτριγύριζε η γλυκιά μυρωδιά των ρινισμάτων και ο ήχος της κρητικής μουσικής που έπαιζε απαλά στο βάθος. Ο Στέφανος με χαιρέτησε θερμά και με ξενάγησε στο μαγαζί του, όπου παρουσίασε μια ποικιλία από παραδοσιακά όργανα και τα σουρεαλιστικά ξύλινα γλυπτά του. Έμεινα έκπληκτος από τις δημιουργίες του, οι οποίες δεν έμοιαζαν με τίποτα που είχα ξαναδεί.

Κρήτη: Συναντώντας τους Ανθρώπους Πίσω από την Πλούσια Πολιτιστική Κληρονομιά της. Του Γιώργου Τατάκη
Ο Στέφανος στο εργαστήρι του

Ο Στέφανος συμφώνησε ευγενικά να με αφήσει να τραβήξω μερικά πορτρέτα του δίπλα στα εκπληκτικά γλυπτά του και δεν μπορούσα παρά να νιώσω ευγνώμων για την ευκαιρία να γνωρίσω έναν τόσο ταλαντούχο καλλιτέχνη. Ήταν ξεκάθαρο ότι το πάθος του για την ξυλουργική ήταν μια δουλειά αγάπης και τα περίπλοκα γλυπτά του ήταν απόδειξη της ικανότητας και της δημιουργικότητάς του.

Πορτρέτα των Ανωγείων: Συναντώντας τα Φιλικά Πρόσωπα της Κρήτης

Καθώς συνέχιζα το ταξίδι μου στα Ανώγεια, συνάντησα πολλούς ενδιαφέροντες ανθρώπους που έπρεπε απλώς να φωτογραφίσω. Μία από αυτές ήταν η κυρία Γιάννα, ιδιοκτήτρια καταστήματος που πουλούσε παρόμοια είδη με το κατάστημα της Ερμιόνης. Αν και δεν ήμουν σίγουρος αν έφτιαχνε τα αντικείμενα μόνη της, με εντυπωσίασε η φιλική της συμπεριφορά και η προθυμία της να με αφήσει να τραβήξω μερικά πορτρέτα της. Ήταν μάλλον στα 80 της και το ζεστό της χαμόγελο υπενθύμιζε τη γνήσια φιλοξενία της Κρήτης.

Αργότερα βρέθηκα στην πλατεία απέναντι από το σπίτι του Ξυλούρη, όπου συνάντησα δύο φίλες που κάθονταν και κουβέντιαζαν έξω από ένα μαγαζί. Μία από αυτές ήταν η ιδιοκτήτρια εκείνου του τουριστικού καταστήματος, μια γυναίκα που έραβε, κένταγε και έγνεθε και έφτιαχνε τα περισσότερα από τα αντικείμενα που πουλούσε. Η άλλη γυναίκα, η φίλη της, ήταν μάλλον γύρω στα 90. Με τράβηξε αμέσως η ζωηρή συνομιλία τους και με άφησαν να τραβήξω κάποια πορτρέτα τους.

Κρήτη: Συναντώντας τους Ανθρώπους Πίσω από την Πλούσια Πολιτιστική Κληρονομιά της. Του Γιώργου Τατάκη
Ένα τοπικό μαγαζί στα Ανώγεια

Καθώς έβγαζα τις φωτογραφίες τους, η ηλικιωμένη γυναίκα γύρισε προς το μέρος μου και μου είπε, «Γιατί βγάζεις τις φωτογραφίες μας; Ίσως τις βάλουμε στον τάφο μου όταν πεθάνω» Η φίλη της γέλασε με το σχόλιο και κατάλαβα ότι ήταν μια απολύτως φυσική παρατήρηση, αφού οι Κρητικοί, όπως και πολλές άλλες κοινότητες στην Ελλάδα, δίνουν παραδοσιακά μεγάλη σημασία στον θάνατο και τις κηδείες. Την καθησύχασα ότι ήθελα απλώς να αποτυπώσω την ομορφιά και την προσωπικότητά τους στις φωτογραφίες μου και ότι ήλπιζα να μοιραστώ τις ιστορίες τους με άλλους.

Η καινούργια φίλη μου στη συνέχεια πρόσθεσε: «Όταν επιστρέψετε στα Ανώγεια αφού φύγω, φροντίστε να περάσετε από το σπίτι μου και να πείτε Θεός χωρέστην» Χαμογέλασα και έγνεψα, υποσχόμενος ότι σίγουρα θα το έκανα.

Κρήτη: Συναντώντας τους Ανθρώπους Πίσω από την Πλούσια Πολιτιστική Κληρονομιά της. Του Γιώργου Τατάκη
Δύο φίλες κουβεντιάζουν έξω από ένα μαγαζί

Φωλιασμένο στην καρδιά των Ανωγείων βρίσκεται ένα παραδοσιακό καφενείο όπου μπορεί συχνά να βρεθεί ο Αντώνης Ξυλούρης, διάσημος τραγουδιστής και λυράρης. Γνωστός στον κόσμο ως Ψαραντώνης, η μουσική του ικανότητα του έχει κερδίσει μια θέση στις καρδιές πολλών. Κατά τη διάρκεια των ταξιδιών μου, είχα την χαρά να τον γνωρίσω και να τον συναντήσω πολλές φορές, και μάλιστα είχα την ευκαιρία να κάνω και κάποια πορτρέτα του. Μια ιδιαίτερη στιγμή που ξεχωρίζει ήταν όταν τον επισκέφτηκα στο σπίτι του αδερφού του, Νίκου Ξυλούρη, γνωστό και ως Ψαρωνικό, τον πιο διάσημο τραγουδιστή της οικογένειάς τους. Παρά το θάνατο του Νίκου το 1980, το σπίτι του έχει μετατραπεί σε μουσείο, το οποίο συντηρείται με αγάπη από την αδερφή τους. Δεν είναι ασυνήθιστο να βρεις τον Αντώνη να συχνάζει στο μουσείο και σε μια από αυτές τις επισκέψεις μπόρεσα να τον απαθανατίσω σε ένα πορτρέτο.

Κρήτη: Συναντώντας τους Ανθρώπους Πίσω από την Πλούσια Πολιτιστική Κληρονομιά της. Του Γιώργου Τατάκη
Ο Ψαραντώνης στο σπίτι του αδερφού του

Αποτύπωση της Ανθρώπινης Εμπειρίας στην Κνωσό

Ο ήλιος φώτιζε αρχαία μνημεία της Κνωσού καθώς έφτασα με τη φωτογραφική μηχανή στο χέρι, έτοιμος να απαθανατίσω την ομορφιά αυτού του ιστορικού χώρου. Περπατώντας μέσα στα δαιδαλώδη ερείπια, δεν μπορούσα παρά να νιώσω δέος για τον αρχαίο πολιτισμό που κάποτε ευδοκιμούσε σε αυτό ακριβώς το σημείο.

Κρήτη: Συναντώντας τους Ανθρώπους Πίσω από την Πλούσια Πολιτιστική Κληρονομιά της. Του Γιώργου Τατάκη
Τουρίστρια στον αρχιολογικό χώρο της Κνωσού

Καθώς περιπλανιόμουν στην τοποθεσία, συνάντησα ομάδες τουριστών που θαύμαζαν την περίπλοκη αρχιτεκτονική και τις συναρπαστικές ιστορίες που έκρυβαν τα ερείπια. Έχοντας έτοιμη τη φωτογραφική μου μηχανή, απαθανάτισα στιγμιότυπα αυτών των περίεργων επισκεπτών, με τις μοναδικές εκφράσεις τους.

Κάποιοι στέκονταν σιωπηλοί, κοιτάζοντας τους αρχαίους κίονες και τις τοιχογραφίες, χαμένοι στη σκέψη και το δέος. Άλλοι κουβέντιασαν ενθουσιασμένοι με τους φίλους τους, επισημαίνοντας τις λεπτομέρειες που τράβηξαν την προσοχή τους. Όλοι συμφωνούσαν για εκτίμησή τους για την απίστευτη ιστορία που τους περιέβαλλε.

Δεν μπορούσα παρά να χαμογελάσω καθώς έφευγα, γνωρίζοντας ότι απαθανάτιζα μια στιγμή στο χρόνο, ένα στιγμιότυπο της ανθρώπινης εμπειρίας όπως συνέβη σε αυτό το διαχρονικό μέρος.

Κρήτη: Συναντώντας τους Ανθρώπους Πίσω από την Πλούσια Πολιτιστική Κληρονομιά της. Του Γιώργου Τατάκη