top of page

Ήπειρος: Ταξίδι μέσα από τις Τοπικές Γυναικείες Ενδυμασίες

Το έργο «Καρυάτις» πηγαίνει στην Ήπειρο

Ήπειρος, Ελλάδα: Ένα μόνο δέντρο. Παραδοσιακά Γυναικεία Φορέματα. Φωτογραφία Γιώργος Τατάκης
Οι τοπικές γυναικείες ενδυμασίες της Ηπείρου
 

Απόκτησε ένα μουσειακό τύπωμα από τη συλλογή της Ηπείρου. Βοήθησε την υλοποίηση του εθνογραφικού έργου του Γιώργου Τατάκη.

Ασπρόμαυρα μουσειακά έργα του Γιώργου Τατάκη - Συλλογή: Ήπειρος
 

Στα τραχιά τοπία της βορειοδυτικής ηπειρωτικής Ελλάδας, η Ήπειρος είναι μια περιοχή γεμάτη ιστορία, όπου οι αρχαίες παραδόσεις και το μαγευτικό τοπίο συγκλίνουν. Πρόσφατα είχα το προνόμιο να ταξιδέψω στην Ήπειρο, συνεργαζόμενος με το Λύκειο Ελληνίδων Ιωαννίνων για το φωτογραφικό μου έργο Καρυάτις. Η αποστολή μας; Να εξερευνήσουμε και να φωτογραφίσουμε τον σαγηνευτικό κόσμο των παραδοσιακών γυναικείων ενδυμασιών σε διάφορες περιοχές της Ηπείρου. Τα Ιωάννινα είναι η πρωτεύουσα της Ηπείρου στην Ελλάδα και είναι μια ζωντανή, όμορφη πόλη με μια πανέμορφη λίμνη. Απέχει περίπου πέντε ώρες οδικώς από την Αθήνα που περνάει από τη γέφυρα Ρίου-Αντιρρίου. Αυτή η ιστορική περιοχή πήρε το όνομά της από την αρχαία δωρική φράση «Άπειρος Χώρα». Ανάμεσα στα διάσημα τουριστικά της μέρη, είναι τα παραδοσιακά χωριά των Ζαγοροχωρίων (ή Ζαγορίων), το φαράγγι του Βίκου, τα βουνά και τα μοναστήρια της περιοχής και άλλα.

Δες το βίντεο:


Κεράσοβο: Χωριό της Κόνιτσας, γνωστό και ως «Αγία Παρασκευή»

Κεράσοβο, Κόνιτσα, Ήπειρος. Οι τοπικές γυναικείες φορεσιές. Φωτογραφία Γιώργος Τατάκης
Οι ενδυμασίες στο Κεράσοβο, Κόνιτσα

Μόλις έφτασα στα Γιάννενα είχα ήδη κανονίσει την πρώτη φωτογράφηση. Θα ταξιδεύαμε στο Κεράσοβο, ένα χωριό γνωστό ως Αγία Παρασκευή, που είναι κοντά στην Κόνιτσα. Αυτό ήταν άλλες δύο ώρες με το αυτοκίνητο στα βόρεια των Ιωαννίνων. Συνάντησα τις κυρίες στο αεροδρόμιο των Ιωαννίνων και ξεκίνησα το ταξίδι μας σε αυτή την περιοχή της Ηπείρου. Η Μάχη θα ήταν ο ταξιδιωτικός μου οδηγός για σήμερα και για πολλές άλλες μέρες, έτσι πήρε τη θέση της συνοδηγού.

Φτάσαμε στο χωριό όπου οι γυναίκες φόρεσαν τις ενδυμασίες που αντανακλούσαν τη φυσική ομορφιά και την πολιτιστική κληρονομιά της περιοχής. Η Ήπειρος είναι γνωστή για το βροχερό τη κλίμα με αυτή τη μέρα να μην αποτελεί εξαίρεση. Ένα ελαφρύ ψιλόβροχο συνόδευε τη φωτογράφισή το οποίο συχνά δυνάμωνε. Μόνο μερικά παράθυρα χρόνου μας επέτρεψαν να απαθανατίσουμε τις σκηνές σε εξωτερικούς χώρους.

Αναζητήσαμε την περιοχή και βρήκαμε ένα τοπικό σπίτι που κρατούσε το παραδοσιακό του χρώμα όπου έκανα τις πρώτες φωτογραφίες. Αργότερα πήγαμε ψηλότερα στην πλαγιά του βουνού της περιοχής και βρήκαμε ένα μέρος με ένα όμορφο φυσικό τοπίο. Η ομίχλη προσέθετε στην ομορφιά του.

Κεράσοβο, Κόνιτσα, Ήπειρος. Οι τοπικές γυναικείες φορεσιές. Φωτογραφία Γιώργος Τατάκης
Οι τοπικές ενδυμασίες στο Κεράσοβο, Κόνιτσα

Βοβούσα: Ματιέρες σε μάυρο στο Ανατολικό Ζαγόρι

Βοβούσα, Ανατολικό Ζαγόρι, Ήπειρος, Ελλάδα. Οι τοπικές φορεσιές με θέα στο ποτάμι. Φωτογραφία Γιώργος Τατάκης.
Τοπικές ενδυμασίες στη Βοβούσα, Ανατολικό Ζαγόρι

Την επόμενη μέρα, η περιπέτεια μας οδήγησε σε ένα χωριό στο Ανατολικό Ζαγόρι, τη Βοβούσα. Η Βοβούσα είναι ένα όμορφο μέρος στα Ζαγοροχώρια, διάσημο για την ξυλουργική του κληρονομιά. Ο ποταμός Αώος χωρίζει το χωριό στα δύο, με κάθε τμήμα να συνδέεται με μια πέτρινη γέφυρα στο κέντρο. Η Βοβούσα είναι μια από τις εισόδους στον Εθνικό Δρυμό της Βάλια Κάλντα. Μέσα σε αυτό το Εθνικό Πάρκο, βρίσκεται ο ποταμός «Ασπροπόταμος», όπου οι ντόπιοι μάζευαν ασήμι στο παρελθόν.

Τέσσερις γυναίκες και ένας άντρας φόρεσαν τις τοπικές παραδοσιακές φορεσιές και κάναμε βόλτες στο χωριό για να βγάλουμε μερικές φωτογραφίες. Έβρεχε αρκετά και η φωτογράφιση σε εξωτερικούς χώρους έγινε πραγματική περιπέτεια. Η πρώτη μας φωτογράφιση έγινε μέσα σε ένα τοπικό παραδοσιακό σπίτι. Μετά από αυτό, βγήκαμε έξω και κάναμε μερικές ακόμα εικόνες γύρω από το ποτάμι και στο τοπικό πριονιστήριο.

Βοβούσα, Ανατολικό Ζαγόρι, Ήπειρος, Ελλάδα. Οι τοπικές φορεσιές. Φωτογραφία Γιώργος Τατάκης.
Οι τοπικές ενδυμασίες στο πριονιστήριο


Σαρακατσάνοι Γυφτόκαμπου: Νομαδική Κληρονομιά Ενδυμασιών

Γυφτόκαμπος, Ήπειρος, Ελλάδα. Οι φορεσιές της νομαδικής ομάδας των Σαρακατσάνων. Φωτογραφία Γιώργος Τατάκης.
Ενδυμασίες Σαρακατσάνων

Ανάμεσα στις εμπειρίες του ταξιδιού μου ήταν η συνάντηση με τους Σαρακατσάνους, μια νομαδική ομάδα που ο τρόπος ζωής τους περιστρέφεται γύρω από την κτηνοτροφία. Στο Γυφτόκαμπο, επτά άτομα φόρεσαν αυτές τις ενδυμασίες και μπήκαμε σε μια περιπέτεια φωτογραφίας σε έναν παλιό τοπικό οικισμό, με καλύβες των Σαρακατσάνων της περιοχής.

Έβρεχε για άλλη μια φορά και το έδαφος ήταν μούσκεμα. Ήπιαμε έναν καφέ στην ταβέρνα που βρίσκεται εκεί, περιμένοντας να σταματήσει η βροχή για να πραγματοποιήσουμε τη φωτογράφηση. Δυστυχώς, η βροχή συνέχιζε και έτσι είχαμε μια διασκεδαστική περιπέτεια για να τα καταφέρουμε. Οι βοηθοί πήραν ομπρέλες και συνόδευσαν τα μοντέλα στο κατάλληλο σημείο. Τα ρούχα είναι εύθραυστα και παλιά, επομένως δεν πρέπει να εκτίθενται στη βροχή. Μόλις ήμουν έτοιμος να φωτογραφίζω, φώναζα: «Φύγετε ομπρέλες!». Όλοι όσοι κρατούσαν ομπρέλα απομακρύνονταν για να κάνουμε τη φωτογραφία. Στο τέλος φάγαμε και ήπιαμε κρασί και τσίπουρο στην ταβέρνα της περιοχής.

Γυφτόκαμπος, Ήπειρος, Ελλάδα. Οι φορεσιές της νομαδικής ομάδας των Σαρακατσάνων. Φωτογραφία Γιώργος Τατάκης.
Ενδυμασίες Σαρακατσάνων στο Γυφτόκαμπο


Πωγώνι: Άψογη ηπειρώτικη δεξιοτεχνία και μοναδικότητα

Παλαιόπυργος, Πωγώνι, Ήπειρος, Ελλάδα. Τοπικές ενδυμασίες. Φωτογραφία Γιώργος Τατάκης.
Οι τοπικές ενδυμασίες Πωγωνίου στην Ήπειρο

Το Πωγώνι είναι περιοχή της Ηπείρου στα Βορειοδυτικά, κοντά στα σύνορα με την Αλβανία. Σε αυτό το μέρος της Ηπείρου, βρίσκουμε φορεσιές πολύ διαφορετικές από την υπόλοιπη Ελλάδα. Το χρώμα που κυριαρχεί είναι το λευκό. Το φόρεμα διαθέτει μια όμορφη λευκή μεταξωτή μαντίλα (ομπόλια), μήκους άνω των τεσσάρων μέτρων. Η ομπόλια πρέπει να φορεθεί με συγκεκριμένο τρόπο, ώστε το κόκκινο σημάδι της να βρεθεί σε ένα συγκεκριμένο σημείο στο μέτωπο της γυναίκας. Οι γυναίκες συνήθιζαν να το δένουν μόνες τους στο παρελθόν. Αυτό το κεφαλομάντηλο είναι βαθιά συνδεδεμένο με την αρχαία Ελλάδα, λόγω του δωρικού ύφους του.

Χρησιμοποιήσαμε δύο διαφορετικές τοποθεσίες για τις φωτογραφίες μας. Το ένα ήταν ένα παλιό τοπικό σπίτι που ανήκε στον άντρα στις φωτογραφίες. Αυτό το σπίτι είναι από τα παλαιότερα στο χωριό Παλαιόπυργος, όπου έγινε η φωτογράφιση. Το δεύτερο μέρος ήταν ένας τοπικός αχυρώνας, όπου βγάλαμε περισσότερες φωτογραφίες.

Παλαιόπυργος, Πωγώνι, Ήπειρος, Ελλάδα. Τοπικές ενδυμασίες. Φωτογραφία Γιώργος Τατάκης.
Οι τοπικές ενδυμασίες Πωγωνίου σε ένα σπίτι του χωριού

Φιλιάτες στη Θεσπρωτία: Ιστορική βαρύτητα στις ενδυμασίες

Φιλιάτες, Θεσπρωτία, Ήπειρος, Ελλάδα. Οι τοπικές γυναικείες ενδυμασίες. Φωτογραφία Γιώργος Τατάκης.
Ενδυμασίες Θεσπρωτίας στους Φιλιάτες

Στα δυτικά της Ηπείρου, συναντάμε την πόλη της Ηγουμενίτσας στις ακτές του Ιονίου. Είναι το λιμάνι που συνδέει τη Βόρεια Ελλάδα με το νησί της Κέρκυρας και άλλα νησιά του Ιονίου, καθώς και με την Ιταλία. Η Ηγουμενίτσα είναι η πρωτεύουσα της περιφέρειας Θεσπρωτίας. Την ημέρα αυτή φωτογραφίζαμε τις τοπικές γυναικείες φορεσιές της περιοχής.

Στους Φιλιάτες Θεσπρωτίας ανακαλύψαμε φορέματα που απέπνεαν ιστορική βαρύτητα, με σχέδια ριζωμένα στο πλούσιο παρελθόν και τις διαρκείς παραδόσεις της περιοχής. Η ενδυμασία των Φιλιατών λειτούργησε ως οπτική απόδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς και της ανθεκτικότητας των ανθρώπων της. Οι Φιλιάτες βρίσκονται στα βόρεια της Ηγουμενίτσας, όχι πολύ μακριά. Εξερευνήσαμε την περιοχή για αρκετή ώρα και τελικά καταφέραμε να βρούμε ένα όμορφο παλιό εγκαταλελειμμένο σπίτι της πόλης, όπου έγινε η φωτογράφιση. Τέσσερις γυναίκες φόρεσαν τα φορέματα και κάναμε όμορφες εικόνες μέσα στα περισσότερα δωμάτια του σπιτιού.

Φιλιάτες, Θεσπρωτία, Ήπειρος, Ελλάδα. Οι τοπικές γυναικείες ενδυμασίες. Φωτογραφία Γιώργος Τατάκης.
Σε ένα σπίτι στους Φιλιάτες

Ιωάννινα: Αστικά Φορέματα στην Πρωτεύουσα της Ηπείρου

Ιωάννινα, Ήπειρος, Ελλάδα. Οι τοπικές γυναικείες φορεσιές. Φωτογραφία Γιώργος Τατάκης.
Σε ένα αρχοντικό στα Ιωάννινα, Ήπειρος

Κανένα ταξίδι στην Ήπειρο δεν είναι ολοκληρωμένο χωρίς να επισκεφθείτε τα Ιωάννινα, μια πόλη γεμάτη ιστορία και πολιτισμό. Η όμορφη λίμνη της πόλης, το μεσαιωνικό κάστρο και η ζωή της είναι μερικά από τα αξιοθέατα της πόλης. Το Λύκειο Ελληνίδων Λυκείου διαθέτει αυθεντικές φορεσιές. Ανάμεσά τους και το «Πιρπιρί» των Ιωαννίνων. Αυτό είναι το γιλέκο που φοράει η Μάχη, η γυναίκα που κρατά τον καθρέφτη. Αυτός είναι ένας από τους λόγους που χρησιμοποίησα τον καθρέφτη στις φωτογραφίες μου για να μπορέσουμε να παρουσιάσουμε το περίπλοκο κέντημα του Πιρπιρί.

Τα βασική φωτογράφιση έγινε μέσα σε ένα τοπικό παραδοσιακό αρχοντικό που λειτουργεί ως μουσείο. Στη συνέχεια πήγαμε σε ένα παλιό τοπικό σπίτι και κάναμε μερικά ακόμη πορτρέτα. Έχω χρησιμοποιήσει τη μηχανή καπνού μου για να δημιουργήσω μια όμορφη ατμόσφαιρα στα δωμάτια.

Ιωάννινα, Ήπειρος, Ελλάδα. Οι τοπικές γυναικείες φορεσιές. Φωτογραφία Γιώργος Τατάκης.
Η αστικές ενδυμασίες Ιωαννίνων


Ζαγόρι: Αντανάκλαση της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς

Ζαγόρι, Ήπειρος, Ελλάδα. Τα τοπικά γυναικεία φορέματα. Φωτογραφία Γιώργος Τατάκης
Στον Άγιο Μηνά με θέα τα βουνά του Ζαγορίου

Τα γραφικά χωριά του Ζαγορίου είναι μια πανδαισία για τα μάτια. Αυτή η ελληνική ορεινή περιοχή της Ηπείρου είναι ένα από τα μοναδικά αξιοθέατα της Ελλάδας. Μερικά από τα αξιοθέατα περιλαμβάνουν το φαράγγι του Βίκου, το βαθύτερο φαράγγι στον κόσμο, σε σύγκριση με το πλάτος του. Υπάρχει επίσης το πέτρινο δάσος κοντά στο Μονοδένδρι και τα απόκρημνα βουνά, γνωστά ως «Κολώνες».

Εξερευνώντας το Ζαγόρι, συναντήσαμε φορέματα που καθρεφτίζουν την εμβληματική πετρόκτιστη αρχιτεκτονική της περιοχής και τα καταπράσινα τοπία. Κάθε ένδυμα στο Ζαγόρι αντικατόπτριζε μια σχέση ανάμεσα στις πολιτιστικές παραδόσεις και το φυσικό περιβάλλον, αναδεικνύοντας μια μοναδική συγχώνευση αισθητικής.

Επέλεξα τρεις διαφορετικές τοποθεσίες για να φωτογραφίσω τα πορτρέτα των τεσσάρων μοντέλων. Η πρώτη ήταν στον Άγιο Μηνά. Αυτό είναι ένα χωριό κοντά στο Πάπιγκο, όπου μπορείτε να δείτε μια όμορφη θέα στα βουνά του Ζαγορίου. Στη συνέχεια οδηγήσαμε στο πέτρινο δάσος κοντά στο Μονοδένδρι που προσφέρει ένα μοναδικό τοπίο. Η τελευταία μας στάση ήταν δίπλα στο φαράγγι του Βίκου, 10 λεπτά με τα πόδια από το πέτρινο δάσος. Τα Ζαγόρια είναι μια από τις πιο όμορφες περιοχές της Ηπείρου και σίγουρα μια περιοχή της Ελλάδας που δεν πρέπει να χάσετε.

Ζαγόρι, Ήπειρος, Ελλάδα. Τα τοπικά γυναικεία φορέματα. Φωτογραφία Γιώργος Τατάκης
Στο πέτρινο δάσος στο Ζαγόρι

Μέτσοβο: Επίδραση ορεινών τοπίων στην ενδυμασία

Μέτσοβο, Ήπειρος, Ελλάδα. Τοπικές ενδυμασίες. Φωτογραφία Γιώργος Τατάκης.
Σε ένα σπίτι στο Μέτσοβο, Ήπειρος

Το ταξίδι μας ολοκληρώθηκε στο Μέτσοβο, όπου τα φορέματα αντανακλούσαν την ποιμενική αισθητική επηρεασμένη από τα γειτονικά βουνά της Πίνδου. Η ενδυμασία του Μετσόβου αποτυπώνει την ουσία της ορεινής ζωής, γιορτάζοντας τη διαρκή σύνδεση πολιτισμού και τοπίου σε αυτή τη γραφική περιοχή της Ηπείρου.

Το Μέτσοβο, όπως και άλλες περιοχές της Ηπείρου, έπαιξε σημαντικό ρόλο στην ελληνική ιστορία και σήμερα είναι γεμάτο τουρίστες τις περισσότερες ημέρες. Βρεθήκαμε σε ένα τοπικό σπίτι όπου μια κυρία βοηθούσε τις γυναίκες να φορέσουν τα κεφαλομάντηλά τους. Μαζεύτηκε πολύς κόσμος στο σπίτι και η αίσθηση ήταν σαν να είμαστε σε γλέντι. Φτιάξαμε όμορφα πορτρέτα μέσα σε αυτό το σπίτι.

Δεδομένου ότι αυτή ήταν η τελευταία μου μέρα στην Ήπειρο, οι περισσότεροι άνθρωποι που γνώρισα πέρασαν για να αποχαιρετήσουν. Μόλις τελείωσα, πήγα στο αμάξι μου και πήρα το δρόμο της επιστροφής για την Αθήνα.



Το Καρυάτις του Γιώργου Τατάκη: Αιχμαλωτίζοντας την ουσία της Ηπείρου σε μαύρο και άσπρο

Σε όλο μου το ταξίδι, το Καρυάτις ήταν ένας φόρος τιμής στις γυναίκες της Ηπείρου και στα φορέματά τους. Η ασπρόμαυρη φωτογραφία μου απαθανάτισε στιγμές, γιορτάζοντας την ανθεκτικότητα και την ομορφιά που ενυπάρχουν σε κάθε ένδυμα. Το Καρυάτις δεν είναι απλώς ένα φωτογραφικό έργο. είναι μια απόδειξη του διαρκούς πνεύματος της πολιτιστικής κληρονομιάς της Ηπείρου.

Το Καρυάτις είναι μια μελέτη τοπικών γυναικείων φορεσιών σε όλη την Ελλάδα. Είναι αποδέκτης είκοσι δύο διεθνών βραβείων και εκτίθεται και δημοσιεύεται σε αναγνωρισμένα ιδρύματα και μέσα ενημέρωσης.

Ήπειρος, Ελλάδα: Ταξίδι μέσα από τα παραδοσιακά γυναικεία φορέματα
Το φαράγγι του Βίκου. Το βαθύτερο στον κόσμο σε σχέση με το πλάτος του

Συνεργασία με το Λύκειον Ελληνίδων Ιωαννίνων: Διατήρηση Πολιτιστικής Κληρονομιάς

Η συνεργασία μας με το Λύκειον Ελληνίδων Ιωαννίνων ήταν καθοριστική για την ενσωμάτωση των παραδοσιακών ενδυμασιών της Ηπείρου σε ευρύτερες πολιτιστικές αφηγήσεις. Η αφοσίωσή τους στη διατήρηση και την προώθηση των τοπικών παραδόσεων διασφαλίζει ότι η πλούσια κληρονομιά της Ηπείρου θα συνεχίσει να εμπνέει και να εκπαιδεύει τις μελλοντικές γενιές. Μαζί γιορτάσαμε την πολιτιστική κληρονομιά των Ηπειρωτών και την αξιοσημείωτη ενδυμασία τους.

Επίλογος: Μια ταπισερί παράδοσης και ανθεκτικότητας

Εν κατακλείδι, το ταξίδι μου στην Ήπειρο, ήταν μια βαθιά εξερεύνηση της παράδοσης, της ανθεκτικότητας και της πολιτιστικής ταυτότητας. Κάθε περιοχή που επισκεφτήκαμε αποκάλυψε ένα κεφάλαιο στην πλούσια κληρονομιά της Ηπείρου, αναδεικνύοντας τη διαρκή ομορφιά και τη σημασία των παραδοσιακών γυναικείων φορεσιών. Μέσα από συλλογικές και καλλιτεχνικές προσπάθειες, γιορτάσαμε τη ζωντανή πολιτιστική κληρονομιά της Ηπείρου, διασφαλίζοντας ότι θα συνεχίζει να εμπνέει.

++

Comments